Μια αποτίμηση του Θεσμού του Συμπαραστάτη και οι αλλαγές που φέρνει ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ιωάννης Φύτρος

Κοζάνη, Φεβρουάριος 2026

Παρουσίαση:

symparastatis.gr/pdm2026

Πώς τα πηγαίνει ο θεσμός του Συμπαραστάτη;

Η εφαρμογή του θεσμού του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης ομολογουμένως δεν έχει υιοθετηθεί στον αναμενόμενο βαθμό κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων αυτοδιοικητικών περιόδων από τη θεσμοθέτησή του με τον Ν.3852/2010.

 

Την προηγούμενη αυτοδιοικητική περίοδο 2019-2023, μόλις 19% των Δήμων που όφειλαν να επιλέξουν Συμπαραστάτη του Δημότη πράγματι επέλεξαν (δηλαδή 42 από τους 221 Δήμους). Τις δύο προηγούμενες περιόδους το ποσοστό διαμορφώθηκε σε 15,5% και 20,4% αντίστοιχα.

Περισσότερα: Ο Συμπαραστάτης στους Δήμους και τις Περιφέρειες από το 2011 μέχρι σήμερα

~27%

  • Αδυναμίες (?) του θεσμικού πλαισίου
    • Ευρεία συναίνεση για την εκλογή του Συμπαραστάτη (2/3 του συνόλου των μελών του Δημοτικού/Περιφερειακού Συμβουλίου)
       
    • Κριτήρια υπόχρεων δήμων στον ν.4623/2019 (“νησιωτικοί δήμοι”)

Γιατί (δεν εφαρμόζεται ο θεσμός του Συμπαραστάτη);

Πώς τα πηγαίνει ο θεσμός του Συμπαραστάτη;

Η διαδικασία εκλογής Συμπαραστάτη ανά Δημοτική Περίοδο

Local Ombudsman Institutional Compliance Dataset (Greece, 2011-2024), DOI: 10.5281/zenodo.1766010 (Version 1.0.0 - Nov 20, 2025)

Πώς τα πηγαίνει ο θεσμός του Συμπαραστάτη;

Φύλο Δημοτικών Συμπαραστατών ανά αυτοδιοικητική περίοδο

*Έως Φεβρουάριο 2026

*

Προβλήματα λειτουργίας του θεσμού

Φεβρουάριος 2026

~Νοέμβριος 2024

Περισσότερα: Δήμοι με Συμπαραστάτη... αλλά χωρίς στοιχεία επικοινωνίας

Στοιχεία επικοινωνίας εκλεγμένων Συμπαραστατών

Μελέτη Περίπτωσης: Ο Δήμος Φλώρινας

  • 08/03/2024: Εκλογή Συμπαραστάτη του Δημότη (ΑΔΑ: 6Φ8ΨΩΗΙ-7Ξ3)
     
  • 13/06/2024: Απ' ευθείας ανάθεση για Συντήρηση/αναβάθμιση και
    φιλοξενία ιστοσελίδας floparastatis.gr (ΑΔΑ: 6ΜΝ1ΩΗΙ-ΑΦΟ) 1.240€
     
  • 23/07/2024: Email για επικαιροποίηση στοιχείων στο floparastatis.gr
     
  • 02/10/2025: Σύμφωνα με δημοσίευμα σε τοπικό μέσο, ο Συμπαραστάτης ορκίστηκε ως Δημοτικός Σύμβουλος (πότε παραιτήθηκε?)
     
  • 29/10/2024: Email για επικαιροποίηση στοιχείων στο floparastatis.gr
     
  • 02/12/2024: Δημόσιο αίτημα κατάθεσης εγγράφων μέσω του arthro5a.gr
    (απάντηση με αριθμούς πρωτοκόλλων/αποφάσεων, μέχρι σήμερα κανένα απολύτως έγγραφο δεν παρασχέθηκε ή δημοσιεύθηκε στη Δι@ύγεια ή στον ιστότοπο ή οπουδήποτε)
     
  • 27/08/2025: Απ' ευθείας ανάθεση για Συντήρηση/αναβάθμιση και
    φιλοξενία ιστοσελίδας floparastatis.gr (ΑΔΑ: ΨΤΗΗΩΗΙ-ΘΝΒ) 1.240€

99 μέρες

Οι αλλαγές που φέρνει ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον θεσμό

Θεματικό πεδίο Ισχύον πλαίσιο (ν. 3852/2010 κ.λπ.) Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Ποιοι δήμοι υποχρεούνται να έχουν Συμπαραστάτη Υποχρεωτική επιλογή Συμπαραστάτη για δήμους άνω των 20.000 κατοίκων και για όλους τους νησιωτικούς δήμους, ανεξαρτήτως πληθυσμού. Οι λοιποί μικροί, μη νησιωτικοί δήμοι δεν διαθέτουν θεσμική δυνατότητα θεσμοθέτησης του θεσμού. Υποχρεωτική επιλογή Συμπαραστάτη για δήμους άνω των 20.000 κατοίκων. Για δήμους κάτω των 20.000 κατοίκων προβλέπεται ρητά δυνατότητα (προαιρετική θεσμοθέτηση) με απόφαση δημοτικού συμβουλίου. Η ειδική μνεία στους νησιωτικούς δήμους καταργείται και ενσωματώνονται στην κατηγορία άνω/κάτω των 20.000.
Τρόπος ψηφοφορίας στο συμβούλιο Η εκλογή γίνεται με μυστική ψηφοφορία στο δημοτικό/περιφερειακό συμβούλιο, με πλειοψηφία 2/3 του συνόλου των μελών. Η εκλογή γίνεται με φανερή ψηφοφορία, με την ίδια αυξημένη πλειοψηφία 2/3 του συνόλου των μελών. Η μετάβαση σε φανερή ψηφοφορία ενισχύει τη διαφάνεια και την πολιτική λογοδοσία των συμβούλων.
Τι γίνεται αν δεν επιτευχθεί η εκλογή Αν δεν επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται χωρίς ανώτατο όριο. Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης αποτυχίας, η θέση μπορεί να παραμένει κενή για ολόκληρη τη δημοτική/περιφερειακή περίοδο. Αν και μετά από δύο ψηφοφορίες δεν επιτευχθεί η απαιτούμενη πλειοψηφία 2/3, ο Επόπτης Νομιμότητας διορίζει υποχρεωτικά ως Συμπαραστάτη έναν από τους υποψηφίους που πλειοψήφησαν. Έτσι περιορίζεται η δυνατότητα «μπλοκαρίσματος» της διαδικασίας και δημιουργείται θεσμική εγγύηση ότι η θέση δεν θα μένει κενή λόγω πολιτικών ισορροπιών.
Αμοιβή / οικονομικό καθεστώς Ο Συμπαραστάτης λαμβάνει αντιμισθία ίση με αυτή του προέδρου του δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου. Ο Συμπαραστάτης δεν λαμβάνει πλέον αντιμισθία, αλλά εντάσσεται στα πρόσωπα που λαμβάνουν έξοδα παράστασης, ίσα με του προέδρου του αντίστοιχου συμβουλίου.

Περισσότερα: Τι αλλάζει για τον Συμπαραστάτη με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

"Υποχρεωτική επιλογή Συμπαραστάτη για δήμους άνω των 20.000 κατοίκων. Για δήμους κάτω των 20.000 κατοίκων προβλέπεται ρητά δυνατότητα (προαιρετική θεσμοθέτηση) με απόφαση δημοτικού συμβουλίου. Η ειδική μνεία στους νησιωτικούς δήμους καταργείται και ενσωματώνονται στην κατηγορία άνω/κάτω των 20.000."

Οι αλλαγές που φέρνει ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον θεσμό

332 Δήμοι

154 Δήμοι υπόχρεοι επιλογής Συμπαραστάτη

Οι αλλαγές που φέρνει ο Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης στον θεσμό

Ο αριθμός των Συμπαραστατών Σήμερα

Ο (εν δυνάμει) αριθμός των Συμπαραστατών με τον νέο Κώδικα ΤΑ

Ο αριθμός των Δήμων που δεν θα εξέλεγαν Συμπαραστάτη ούτε με τον νέο Κώδικα ΤΑ

Ο αριθμός των Δήμων που απέτυχαν να εκλέξουν Συμπαραστάτη το 2024-25

  • Αδυναμίες του θεσμικού πλαισίου
    • Ευρεία συναίνεση για την εκλογή του Συμπαραστάτη (2/3 του συνόλου των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου)
    • Κριτήρια υπόχρεων δήμων στον ν.4623/2019 (“νησιωτικοί δήμοι”)
  • Απουσία εποπτικού μηχανισμού για την εφαρμογή του θεσμού
  • Συχνές “παρανοήσεις” γύρω από τη σκοπιμότητα και το ρόλο του θεσμού που οδηγούν σε...
  • Αδιαφορία κάποιων δήμων να εφαρμόσουν το θεσμό
    • Απουσία κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης

Γιατί (δεν εφαρμόζεται ο θεσμός του Συμπαραστάτη);

Λύνονται με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Δημιουργήθηκε το Παρατηρητήριο

Συμπερασματικά

(προς προβληματισμό και συζήτηση)

  • Ο Συμπαραστάτης είναι δείκτης διοικητικής ωριμότητας.
    • Είναι εργαλείο ποιοτικής διοίκησης.
  • Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης:
    • διορθώνει κάποιες στρεβλώσεις, αλλά δεν μπορεί μόνος του να δημιουργήσει κουλτούρα διαφάνειας και λογοδοσίας.
      (μπορεί όμως να αποκαλύψει ποιός πραγματικά τη θέλει!)
    • περιορίζει τα θεσμικά άλλοθι.
      Από εδώ και πέρα, το ζήτημα είναι καθαρά πολιτικό.
  • Θέλουμε πραγματική διαμεσολάβηση ή έναν θεσμό συμβολικής συμμόρφωσης;

Ιωάννης Φύτρος

Κοζάνη, Φεβρουάριος 2026

Παρουσίαση:

symparastatis.gr/pdm2026